به گزارش کردپرس، در حالی که کردهای سوریه توانستهاند هشت کرسی در پارلمان جدید این کشور به دست آورند، اختلاف میان دو جریان اصلی سیاسی کردها بر سر نحوه مشارکت در ساختار سیاسی جدید سوریه بار دیگر آشکار شده است. حزب اتحاد دموکراتیک و اداره خودگردان شمال و شرق سوریه انتخابات پارلمانی را تحریم کردند، اما شورای میهنی کردهای سوریه در آن مشارکت داشت؛ وضعیتی که نشان میدهد باوجود تلاشهای اخیر برای وحدت سیاسی کردها، اختلافات بنیادین همچنان پابرجاست.
پارلمان جدید سوریه ۲۱۰ کرسی دارد که دو سوم اعضای آن از طریق نهادهای انتخاباتی محلی و یک سوم دیگر با انتصاب رئیسجمهور تعیین میشوند. دولت انتقالی سوریه اعلام کرده است که به دلیل مشکلات اداری، آوارگی گسترده شهروندان و فقدان مدارک هویتی برای بسیاری از سوریها، برگزاری انتخابات مستقیم در سطح ملی امکانپذیر نبوده است.
انتخابات در استان حسکه و شهرهای کردنشین کوبانی و عفرین برگزار شد، اما حزب اتحاد دموکراتیک و نیروهای نزدیک به آن از مشارکت در این روند خودداری کردند. این در حالی است که تنها یک سال پیش، حزب اتحاد دموکراتیک و شورای میهنی کردهای سوریه در کنفرانس وحدت کردهای سوریه توافق کرده بودند برای مذاکره با دمشق هیأتی مشترک تشکیل دهند.
وحدت روی کاغذ، اختلاف در عمل
غسان بازو، پژوهشگر مرکز اطلاعرسانی روژاوا، معتقد است گفتوگوهای وحدت نتوانسته اختلافات اصلی میان دو جریان را برطرف کند. به گفته او، حتی پس از کنفرانس وحدت کردها در آوریل سال گذشته، بسیاری از مسائل کلیدی حلنشده باقی ماند و تردیدها درباره دوام هرگونه توافق همچنان گسترده است.
بازو میگوید بخش قابل توجهی از جامعه کرد سوریه احساس میکند احزاب سیاسی بیش از حد درگیر رقابتهای درونگروهی شدهاند، در حالی که مردم عادی بیش از هر چیز نگران مشکلات اقتصادی، امنیت و حفظ دستاوردهای سالهای گذشته هستند.
او همچنین هشدار میدهد که بسیاری از کردها نگراناند در این مقطع حساس، تصمیمات مهم درباره ساختار سیاسی و قانون اساسی آینده سوریه بدون حضور مؤثر و تأثیرگذار کردها اتخاذ شود.
از توافق دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه تا برگزاری انتخابات
مناطق کردنشین حسکه و کوبانی در ابتدا از روند انتخابات کنار گذاشته شده بودند، زیرا همچنان تحت کنترل کامل نیروهای دموکراتیک سوریه قرار داشتند. اما پس از تحولات نظامی ماه ژانویه و پیشروی نیروهای وابسته به دمشق در بخشهایی از شمال شرق سوریه، توافقی میان دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه برای ادغام تدریجی مناطق تحت کنترل کردها در ساختار دولت مرکزی حاصل شد که راه را برای برگزاری انتخابات هموار کرد.
چرا حزب اتحاد دموکراتیک انتخابات را تحریم کرد؟
سیهانوک دیبو، عضو شورای عمومی حزب اتحاد دموکراتیک، تأکید میکند که این حزب اصل حضور کردها در پارلمان سوریه را ضروری میداند، اما با شیوه اجرای انتخابات مخالف بوده است.
به گفته او، کردها حدود ۲۰ درصد جمعیت سوریه را تشکیل میدهند و باید سهمی متناسب با این جمعیت در پارلمان داشته باشند. دیبو معتقد است افرادی که به نمایندگی از مناطق کردنشین وارد پارلمان شدهاند، لزوماً بیانگر مطالبات ملی و سیاسی کردها نیستند.
یکی دیگر از انتقادهای حزب اتحاد دموکراتیک به نحوه تقسیم حوزههای انتخاباتی در استان حسکه بازمیگردد. الدار خلیل، عضو شورای ریاستی حزب اتحاد دموکراتیک، اعلام کرده است که برخلاف بسیاری از استانهای سوریه که بهعنوان یک حوزه واحد در نظر گرفته شدند، حسکه به چند حوزه جداگانه از جمله حسکه، قامشلو و دریک تقسیم شد. به گفته او، تفکیک مناطق عربنشین و کردنشین به گونهای انجام شده که عملاً موجب توزیع کرسیها بر مبنای ملاحظات قومی و منطقهای شده است.
دیبو همچنین سیاستهای جمعیتی دوران حکومت حزب بعث را یکی از دلایل اعتراض کردها دانست. او با اشاره به اسکان گسترده اعراب در مناطق مرزی حسکه در دهه ۱۹۷۰، تأکید کرد که پذیرش نتایج آن سیاستها و در نظر گرفتن کردها بهعنوان اقلیت در این استان، ادامه همان پروژه عربیسازی گذشته است.
ناامیدی از سهم اندک کردها
ادریس نسان، از چهرههای سیاسی کوبانی، میگوید تعداد کرسیهای اختصاص یافته به کردها با وزن واقعی جمعیتی آنان در سوریه همخوانی ندارد.
به گفته او، بسیاری از کردها انتظار داشتند دستکم ۴۰ کرسی از مجموع ۲۱۰ کرسی پارلمان به نمایندگان کرد اختصاص یابد. نسان تأکید میکند که به همین دلیل، شماری از احزاب کرد از جمله حزب اتحاد دموکراتیک نتایج انتخابات را نپذیرفته و خواستار تحریم آن شدند.
غسان بازو نیز معتقد است هشت کرسی پارلمانی برای کردها از نفوذ سیاسی کافی برخوردار نخواهد بود و نمایندگان کرد در این شرایط توان چندانی برای اثرگذاری بر دستورکار سیاسی کشور نخواهند داشت.
استراتژی متفاوت شورای میهنی کردهای سوریه
در مقابل، شورای میهنی کردهای سوریه مشارکت در پارلمان را یک فرصت سیاسی میداند. شلال گدو، رئیس حزب میانهروی کردهای سوریه و عضو دبیرخانه شورای میهنی کردهای سوریه، معتقد است پارلمان انتقالی نقش مهمی در تدوین قوانین اساسی و تعیین مسیر آینده سوریه خواهد داشت و کردها نباید از این روند کنار بمانند.
او میگوید هرچند میزان نمایندگی کردها کمتر از حد مطلوب است، اما حضور در نهادهای رسمی «بهتر از هیچ» است و میتواند سرمایه سیاسی مهمی برای آینده باشد.
به همین دلیل، بخش عمده نمایندگان کرد راهیافته به پارلمان جدید سوریه به شورای میهنی کردهای سوریه یا جریانهای نزدیک به آن تعلق دارند.
کرسیهای پارلمان یا تضمین حقوق کردها؟
اگرچه دولت انتقالی سوریه به ریاست احمد الشرع در ماه ژانویه طی فرمانی بر حقوق سیاسی و زبانی کردها تأکید کرده بود، اما اداره خودگردان شمال و شرق سوریه این اقدام را ناکافی دانست و خواستار تضمین حقوق کردها در قانون اساسی شد.
سیروان قجو، روزنامهنگار و پژوهشگر مسائل کردهای سوریه، معتقد است مشکل اصلی کردها صرفاً تعداد کرسیهای پارلمان نیست. به گفته او، آنچه کردها طی دهههای گذشته مطالبه کردهاند، به رسمیت شناخته شدن حقوق ملی و سیاسی آنان در قانون اساسی سوریه است.
او تأکید میکند که چند کرسی پارلمانی یا صدور یک فرمان ریاستجمهوری نمیتواند جایگزین تضمینهای قانونی و قانون اساسی برای حقوق کردها در سوریه آینده شود.
در نتیجه، اختلاف کنونی میان حزب اتحاد دموکراتیک و شورای میهنی کردهای سوریه تنها بر سر شرکت یا عدم شرکت در انتخابات نیست؛ بلکه بازتاب دو رویکرد متفاوت درباره چگونگی تأمین حقوق کردها در سوریه پس از جنگ است: مشارکت در ساختارهای جدید دولت برای کسب نفوذ تدریجی، یا فشار برای دستیابی به تضمینهای سیاسی و قانون اساسی پیش از ورود به این ساختارها.
نظر شما